50 ศัพท์สถาปัตยกรรม 50คำแรก ที่ต้องรู้ !! : ตอนที่ 1

รวบรวมศัพท์ที่ใช้บ่อยในการทำงานออกแบบ และ เจอในหนังสือหรือบทความทางสถาปัตยกรรม มาดู 50 คำแรกกันก่อนเลยค่ะ แล้วคราวหน้าจะรวมภาคต่อไป!

ในตอนนี้จะรวมคำเบื้องต้นที่ใช้ในกระบวนการออกแบบ (Design) และ องค์ประกอบทางสถาปัตยกรรม (Element)

Design

กลุ่มคำชุดแรกคือเรื่องของการออกแบบ ที่ใช้ในการสนทนาเป็นประจำค่ะ หรือบางคำก็เป็นคำพื้นฐานที่เจอในหนังสือคลาสสิค หรือเป็นความรู้เบื้องต้นที่ควรรู้ จึงเป็นศัพท์ชุดแรกที่ไม่ควรพลาดค่ะ

Charette

การประชุมที่ร่วมกันแสดงความคิดเห็น และหาทางออกเพื่อแก้ปัญหาทางการออกแบบ หรือค้นหาแนวทางเพื่อตอบโจทย์ของการประชุม แตกต่างจากการรีวิว เพราะเป็นเหมือน Work session ที่่ร่วมกันระดมความคิด

Sustainability

ความยั่งยืน

Ergonomic

เพื่อความสบายต่อการใช้งาน และลดความเสี่ยงในเรื่องการบาดเจ็บ (ใช้บ่อยในเรื่องของการออกแบบพื้นที่ทำงาน)

Genius loci

ลักษณะเฉพาะของพื้นที่ที่สร้างบรรยากาศของสถานที่นั้น จิตวิญญาณของสถานที่นั้นๆ

Aesthetic

ที่เกี่ยวกับ ความงาม (Aesthetics (n.) ความงาม)

Vernacular

ที่เกี่ยวกับท้องถิ่น พื้นถิ่น ชนบท วิถึชีวิตชาวบ้าน

Modular

การสร้างหน่วยหรือกลุ่มของรูปทรง เป็น Module / Unit ในการออกแบบก่อสร้าง

Parametric Design

การออกแบบที่ใช้ Algorithm หรือความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปร และองค์ประกอบ ให้มาใช้เป็นตัวกำหนดการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างทางเรขาคณิตของสถาปัตยกรรมและงานออกแบบ

Symmetry

การสมมาตร ที่เกิดจากความสมดุลย์ขององค์ประกอบสองด้านของแกนกลาง (Axis) ทั้งด้านซ้าย และ ขวา

Truncated

รูปทรงแหลมที่โดนตัดยอดหรือมุมออกไป

Arbitrary

ความไม่ชัดเจน ไม่สามารถอธิบายเป็นคำพูดได้ชัดเจน ไม่มีเหตุผลชัดเจน

Curvilinear

ที่เป็น หรือ ประกอบด้วยเส้นโค้งเว้า

Rectilinear

ที่เป็นสี่เหลี่ยมผืนผ้า

Walkability

ความสามารถในการเดินถึง

Verticality

ความเป็นเส้นตั้ง

Fabric

ชั้น, ลำดับขั้นที่ซ้อนกัน, ส่วน (ใช้เหมือน Layer)

Metaphor

การเปรียบเทียบ (ในเชิงสัญลักษณ์)

Dimension

มิติ หรือ ขนาด

Biomimicry

ที่ได้แรงบันดาลใจมาจากธรรมชาติ ทั้งในเรื่องระบบ รูปทรง และองค์ประกอบการจัดวาง โดยเอาแรงบันดาลใจเหล่านั้นมาช่วยในการออกแบบ แก้ปัญหา

Celebrate

การเน้นย้ำ และแสดงการมีอยู่ของสิ่งๆหนึ่ง (นัยยะคล้ายกับคำว่า ฉลอง แต่ในด้านการออกแบบจะปรับไปนิดหน่อย ไม่ได้แปลว่า สังสรรค์ แต่ออกไปในทางว่า ยินดีกับสิ่งๆนี้ มากกว่า)

Dynamic

พลวัต, ที่มีการเคลื่อนไหว, ไม่หยุดนิ่ง

Language

ภาษา (ลักษณะเฉพาะทางการสื่อสาร)

Context

บริบท (ปัจจัยภายนอก สิ่งแวดล้อมรอบข้าง ที่มีผลต่อพื้นที่ออกแบบ)

Gesture

ลักษณะเส้นสาย

Hierarchy

ลำดับขั้นขององค์ประกอบที่ช่วยแสดง ไล่ระดับความสำคัญ อย่างเป็นระบบ

Scale

ขนาด

Formal

ทางการ

Informal

ไม่ทางการ สบายๆ

Colonnade

ช่องทางเดินที่ขนาบไปด้วยองค์ประกอบทางสถาปัตยกรรมทั้งสองข้างเป็นระยะทางยาว เช่น โถงที่มีเสาเรียงราย หรือ ทางเดินที่มี ต้นไม้ขนาบสองข้าง

Iconic

ที่เป็นสัญลักษณ์

Introvert

การมองกลับเข้ามาข้างใน, focus กับสิ่งภายใน

Extrovert

การมองออกไปข้างนอกตัว, focus กับสิ่งนอกตัว

Sequence

ที่เป็นขั้นตอน เรียงต่อกันตามลำดับ

Iteration

การปรับแก้งานออกแบบ (ใช้คำว่า Revision ก็ได้)

Juxtaposition

การจับคู่ขององค์ประกอบสองอย่างเข้าด้วยกัน ในเชิงเปรียบเทียบ ว่าเหมือน คล้าย หรือ แตกต่าง แต่นำเสนอสองสิ่งนี้เคียงกัน เป็นคู่

Contemporary

ร่วมสมัย


Element

องค์ประกอบที่มีในงานสถาปัตยกรรม และขั้นตอนการออกแบบค่ะ คำเหล่านี้คงคุ้นกันอยู่แล้ว ถ้าไม่คุ้นก็จะได้รู้ให้หมดเลย เพราะใช้บ่อยมากค่ะ

Facade

รูปด้านของอาคาร พื้นผิวเปลือกนอกของอาคาร

Massing

การรวมตัวของรูปทรง หลายชิ่น เพื่อให้เกิดรูปทรงใหม่ขึ้น

Diagrammatic

การแสดงแนวความคิด และ ความสัมพันธ์ขององค์ประกอบโดยการใช้ภาพร่าง เส้นสายโครงสร้างใหญ่ๆ ในการอธิบาย

Nodes

จุดรวมกิจกรรมหลัก ที่ที่มีการรวมตัวของสิ่งใดสิ่งหนึ่งอย่างหนาแน่น

Grain

ความละเอียดของผิวสัมผัส texture มองว่า grain หยาบ หรือ ละเอียด

Medium

สื่อกลางในการนำเสนอ

Elevation

รูปด้านของอาคาร หรือ ระดับความสูง

Concept

แนวความคิด

Space

ที่ว่าง

Cantilever

ส่วนของอาคารที่ยื่นออกมา จากโครงสร้างหลัก

Parti

การรวม Big Idea ในงานออกแบบ ออกมาเป็น Diagram

Fenestration

การออกแบบ จัดวาง สร้างสัดส่วนของช่องเปิดของอาคาร

Program

รายการใช้งานพื้นที่ โปรแกรม กิจกรรม

Skin

เปลือกนอก ผนังอาคารที่ไม่ได้รับน้ำหนัก

Building Envelope

ส่วนโอบล้อมอาคาร

Typology

ลักษณะเฉพาะที่สร้างรูปแบบพิเศษ สร้างชนิด (เช่น แม่แบบของการออกแบบองค์ประกอบต่างๆ เช่น Street Typology คือ ลักษณะรูปแบบของถนน หรือ Wall Typology คือ ลักษณะรูปแบบของกำแพง)


วันนี้สรุปคำศัพท์มาให้เบื้องต้นก่อน 50 คำ ในด้าน Design, Element รอบหน้าจะเอาหัวข้ออื่นที่มีประโยชน์มาเล่านะคะ

ถ้าไม่เข้าใจคำไหน เป็นพิเศษ หรือ จอมแปลว่าแล้วยังไม่เคลียร์ จอมแนะนำว่าลองเปิดหาคำแปลเป็นภาษาอังกฤษดูประกอบด้วยค่ะ เพราะแปลจาก อังกฤษ-อังกฤษ จะได้เรียน และเข้าใจความหมายได้ครอบคลุมกว่า มาแปลเป็นไทยค่ะ แต่ว่าวันนี้แปลเป็นไทยให้ก่อน เพราะคิดว่าส่วนใหญ่น่าจะอยากได้ข้อมูลประมาณนี้ เพราะอาจจะใช้สะดวกกว่าค่ะ



Jom Naknakorn

Jom Naknakorn

ภูมิสถาปนิกประสบการณ์10ปีในบริษัทแนวหน้าระดับโลก อ่านเรื่องราวของจอมได้ที่ "จากเด็กสถาปัตย์ธรรมดาๆสู่10ปีในบริษัทแนวหน้าระดับโลก" ถ้ามีคำถามติดต่อหาจอมได้เลยนะคะ